Is YA te dun?

Soms is het tijd om kritisch naar je eigen genre te kijken. Waarom zijn zo veel YA-personages smal, klein en mager?

Op Blossombooks.nl verschijnen meestal grappige artikelen, bizarre lijstjes of zijn we keihard bezig met book love verspreiden. Na het lezen van onderstaand artikel, vonden we echter dat we soms ook ruimte moeten maken voor een wat meer kritisch stuk. Op de website van The Atlantic schreef Julianne Ross ‘Must every YA heroine be petite?’ – oftwel: moet elke YA-heldin klein, smal en dun zijn? Van Tris uit Inwijding tot Katniss uit De hongerspelen en Juliette uit Vrees me: meisjes in Young Adultboeken zijn sterk, onafhankelijk en volwassen – maar ook allemaal nadrukkelijk klein, smal en mager. Wij vertaalden en bewerkten het artikel. De originele versie lees je hier.

dunya1

Altijd te grote kleren
Bijna elke keer dat Tris Prior uit Inwijding nieuwe kleren krijgt, zijn ze te wijd. De hoofdpersoon uit de enorm populaire Divergent-trilogie is zo klein en dun dat ze haar broek drie keer moet omslaan om te zorgen dat hij past en haar shirts dreigen steeds van haar smalle schouders te glijden. Tris is een van de sterkste tieners in Chicago, maar noemt zichzelf toch steeds ‘birdlike, klein en smal’.

Dit lijkt typisch voor de Young Adultboeken van de laatste tijd.  Want niet alleen bij Tris uit Divergent wordt haar kleine gestalte steeds benadrukt, ook bij andere YA-heldinnen is dit het geval. Bijvoorbeeld bij onze eigen Juliette in Vertrouw me. Juliette beschrijft wat ze aan heeft: ‘…een verbleekt oranje t-shirt waarin ik zowat verdrink en een grijze joggingbroek die elke keer dat ik opsta net niet van mijn heupen glijdt.’ En ook Sky uit de Soulmatesserie is een klein meisje, net als Alina uit de De Grisha-trilogie die deze zomer verschijnt.

Ze zijn niet de enige. In Mortal Instruments is Clary ‘fijn’ en ‘slank’ met een dun lijf en ‘smalle heupen’. Lena Duchannes, die in Beautiful Creatures de meeste kracht heeft, kreeg van haar oma als bijnaam ‘Lena Beana’ omdat haar oma vond dat ze ‘zo dun als een snijboon’ was. Bij het lezen van Blood Red Road lees je dat de hoofdpersoon ‘schriel’ is voordat je überhaupt haar naam weet. En natuurlijk is er De hongerspelen, waarin duidelijk wordt dat Katniss ‘van nature smal’ is, zelfs in vergelijking met de andere uitgehongerde bewoners in District 12. Toen Jennifer Lawrence werd gecast voor de rol van Katniss, kwamen enkele lezers in opstand. Lawrence voldeed niet aan het beeld dat de lezers door het boek hadden gekregen, van een smal, bijna uitgemergeld meisje dat toch de overwinning op haar (schijnbaar sterkere) leeftijdsgenoten weet te halen. De lezers klaagden dat Jennifer Lawrence ‘te vol’ zou zijn, en ‘te zware botten zou hebben’.

2

Smal maar sterk
Vandaag de dag worden sterke, vrouwelijke hoofdpersonen dus opvallend vaak beschreven als ‘smal’, ‘mager’ of ‘slank’. Het lijkt erop dat YA-boeken enerzijds een boodschap over girl power willen uitdragen, maar dit anderzijds maar geldt tot op een zekere hoogte. Meisjes krijgen een haast mannelijke kracht toebedeeld, zolang hun uiterlijk maar verfijnd blijft en hun vrouwelijkheid benadrukt.

Omdat deze personages door hun formaat bijna altijd onderschat worden, kunnen we aannemen dat het de bedoeling is dat lezers meer onder de indruk zijn van hun succes en overwinningen. Een kleine heldin is een makkelijke manier om een David en Goliath-verhaal (de kleine slimmerd tegen de domme krachtpatser) te schrijven – de manier waarop de meeste YA-fictie is opgebouwd. Het gebeurt alleen zoveel dat je dit niet zomaar luiheid van de auteur kunt noemen. En trouwens, zouden heldinnen minder indrukwekkend kunnen boogschieten als hun dijen elkaar raakten of als ze af en toe zouden moeten investeren in een sport-bh?

Geen van deze boeken verheerlijkt de kleine maten van hun hoofdpersonen, maar in elk van hen wordt dun zijn gelinkt aan bijzonder zijn. Elk van de bovengenoemde personages heeft meer vastberadenheid, talent en/of magische kracht dan iedereen om hen heen. In Divergent wordt een vetrol zelfs geassocieerd met een moreel slecht karakter: als Tris haar aartsvijand Jeanine ontmoet, heeft die een strakke jurk aan waarin je ‘een vetrol rond haar taille kunt zien’ en worden haar knieën ‘die onder de striae zitten’ beschreven.

Het is duidelijk dat er iets intrigerends is aan power in kleine verpakkingen, maar alleen als het aankomt op vrouwelijke personages. Mannelijke hoofdpersonen daarentegen worden juist met krachtige taal beschreven. Juliette ziet bij Adam in Vrees me dat ‘bij elke beweging de spieren in zijn arm zich spannen’ en ‘elke centimeter van zijn lichaam straalt rauwe kracht uit.’ En zo kun je vast zelf ook wel een voorbeeld bedenken.

dunya4

De juiste boodschap
Dun zijn is geen slecht iets, maar het wordt een issue als zoveel sterke meiden uit de Young Adult-literatuur allemaal hetzelfde lichaamstype hebben – vooral als die vervolgens bepaalt wat vrouwelijk is en wat niet. Dit is dezelfde dubbele standaard die tegenwoordig door veel media ingeprent wordt: vrouwen moeten sexy maar niet sletterig zijn, puur maar niet preuts en heldinnen zijn sterk, maar niet stevig. Krachtig, maar toch klein genoeg om in de armen van hun mannelijk love interest passen. Volwassen genoeg om iedereen om hen heen te leiden, maar smal genoeg om een onschuldig klein meisje te lijken.

Personages als Katniss, Tris en Juliette worden terecht geprezen als rolmodel. Het is alleen te hopen dat in de toekomst er ook vrouwelijke personages zullen zijn die de diversiteit – die er ook is onder hun jonge lezers – bevestigen.

Wat vinden jullie?

  • Lotte
  • 19 apr, 2014
  • 23 reacties

Deel je opmerking